Kreta jest największą z greckich wysp i piątą co do wielkości wyspą Morza Śródziemnego. Dzięki bogatej historii i kulturze to wspaniałe miejsce, które wyraźnie różni się od reszty kraju zwyczajami, codziennym życiem i przyrodą.
Historia
Kreta była zamieszkana już w czasach prehistorycznych. W epoce brązu wyspa rozwinęła wspaniałą cywilizację Minojczyków. Dzięki cywilizacji minojskiej Kreta stała się wręcz pierwszym ośrodkiem rozwiniętej cywilizacji w Europie. Powstało wiele miast, w tym pałace w Knossos, Fajstos, Zakros i inne, z imponującymi budowlami, kanalizacją i bogatymi zdobieniami. Cywilizację minojską zniszczył wybuch wulkanu na Therze (Santorynie) około 1650 r. p.n.e.
Później Kretę opanowała cywilizacja mykeńska z kontynentalnej Grecji, a wyspa stopniowo podupadała aż do czasów rzymskich, gdy Gortyna została stolicą wyspy, a Kreta prowincją rzymską.
W czasach bizantyjskich Kreta była często atakowana przez piratów, a przez około 150 lat (820–961 n.e.) panowali na niej Arabowie.
W 1212 roku, gdy Cesarstwo Bizantyjskie powoli upadało, Kretę podbili Wenecjanie, którzy wywarli ogromny wpływ na kulturę wyspy. Budowali miasta, zamki i latarnie na całej Krecie i wspierali rozwój sztuki.
Wybitnymi przedstawicielami tzw. renesansu kreteńskiego są malarz El Greco, poeta Wincentos Kornaros oraz wielu pisarzy, artystów i uczonych. W 1669 roku, po wielu wojnach, Kretę zdobyli Osmanowie. W kolejnych dziesięcioleciach wybuchło wiele powstań, z których najważniejsze było powstanie Daskalogiannisa, armatora ze Sfakii, zakończone klęską. Następowały kolejne chrześcijańskie zrywy i w końcu w 1898 roku Kreta stała się autonomicznym Państwem Kreteńskim pod zwierzchnictwem osmańskim.
Po kilku próbach Eleftheriosa Venizelosa, miejscowego polityka, a później premiera Grecji, wyspa została zjednoczona z Grecją 1 grudnia 1913 roku.
Podczas II wojny światowej wyspa była areną słynnej bitwy o Kretę w maju 1941 roku, gdy miejscowy ruch oporu i wojska Wspólnoty Brytyjskiej walczyły z inwazją nazistów. Niemcom ostatecznie udało się zdobyć Kretę dzięki spadochroniarzom, ale wyspa stała się bazą, z której członkowie ruchu oporu uciekali do Egiptu.
Geografia & przyroda
Kreta leży na południu Grecji, od północy otacza ją Morze Egejskie, a od południa Morze Libijskie. Jest bardzo górzysta i tworzą ją trzy duże masywy: Góry Białe (Lefka Ori), pasmo Idy (Psiloritis) i góry Dikti. Dzięki nim powstały doliny, płaskowyże, jaskinie, jeziora i wiele wąwozów. Najsłynniejsze to wąwóz Samaria, wąwóz Ha, Wąwóz Umarłych i inne.
Kultura
Najbardziej charakterystycznym elementem kultury kreteńskiej są mantinady: rymowane dwuwiersze o miłości, satyryczne lub na inne tematy. Muzykę kreteńską gra się na lirze i laouto, a najsłynniejszym miejscowym tańcem jest pentozali. Innym szczególnym zwyczajem Krety jest wendeta – długotrwałe waśnie między rodzinami, kończące się zabójstwem męskich członków każdej z nich.
Od czasów oporu przeciw Imperium Osmańskiemu Kreteńczycy mają też tradycję trzymania broni palnej w domu, choć noszenie lub posiadanie broni bez pozwolenia jest w Grecji nielegalne.
Bardzo charakterystyczny jest także tradycyjny strój Kreteńczyków, zmieniający się w zależności od pory roku i okazji. Niemal wszyscy kreteńscy mężczyźni noszą czarną koszulę na znak żałoby. Ponieważ rodzina na Krecie jest tak rozległa, że obejmuje pradziadków, kuzynów trzeciego stopnia i powinowatych, miejscowy jest teoretycznie w ciągłej żałobie i nosi czerń. Ta żałoba może być też pozostałością po wielu wojnach na Krecie.
Turystyka
Kreta należy do najpopularniejszych celów wakacyjnych w Grecji. Ma cztery prefektury: Chania, Retimno, Heraklion i Lasithi, choć większość turystów dzieli wyspę po prostu na zachodnią i wschodnią. Najbardziej rozwinięte turystycznie miejsca leżą w pobliżu Chanii, Heraklionu i Eloundy i oferują wiele hoteli i noclegów. Jednak podróż dookoła wyspy zaprowadzi cię do cudownych małych miejscowości i wiosek, wspaniałej przyrody i dziewiczych plaż. Świetnym sposobem na zwiedzanie Krety jest wycieczka po wyspach połączona z Santoryną.
