Η Κρήτη είναι το μεγαλύτερο ελληνικό νησί και το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου. Με πλούσιο ιστορικό και πολιτιστικό υπόβαθρο, η Κρήτη είναι ένας υπέροχος τόπος που ξεχωρίζει από την υπόλοιπη χώρα στα έθιμα, την καθημερινή ζωή και τη φύση.
Ιστορία
Η Κρήτη κατοικήθηκε ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους. Στην Εποχή του Χαλκού το νησί ανέπτυξε έναν θαυμαστό πολιτισμό με τους Μινωίτες. Μάλιστα, με τον μινωικό πολιτισμό η Κρήτη έγινε το πρώτο κέντρο προηγμένου πολιτισμού στην Ευρώπη. Χτίστηκαν πολλές πόλεις, μεταξύ αυτών τα ανάκτορα της Κνωσού, της Φαιστού, της Ζάκρου και άλλα, με εντυπωσιακά κτίρια, αποχετευτικά συστήματα και πλούσιο διάκοσμο. Ο μινωικός πολιτισμός καταστράφηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας (Σαντορίνης) γύρω στο 1650 π.Χ.
Αργότερα, η Κρήτη κατακλύστηκε από τον μυκηναϊκό πολιτισμό της ηπειρωτικής Ελλάδας και παράκμασε σταδιακά μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια, όταν η Γόρτυνα έγινε πρωτεύουσα του νησιού και η Κρήτη ρωμαϊκή επαρχία.
Στα βυζαντινά χρόνια, η Κρήτη δεχόταν συχνές πειρατικές επιθέσεις και για περίπου 150 χρόνια (820–961 μ.Χ.) κατακτήθηκε από τους Άραβες.
Το 1212 μ.Χ., ενώ η Βυζαντινή Αυτοκρατορία παρήκμαζε σιγά σιγά, η Κρήτη κατακτήθηκε από τους Βενετούς, που άφησαν πολύ έντονο αποτύπωμα στον πολιτισμό του νησιού. Οι Βενετοί έχτισαν πόλεις, κάστρα και φάρους σε όλη την Κρήτη και έδωσαν ώθηση στις τέχνες.
Σημαντικοί εκπρόσωποι της λεγόμενης Κρητικής Αναγέννησης είναι ο ζωγράφος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Ελ Γκρέκο), ο ποιητής Βιτσέντζος Κορνάρος και πολλοί λόγιοι, καλλιτέχνες και συγγραφείς. Το 1669 μ.Χ., μετά από πολλούς πολέμους, η Κρήτη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς. Τις επόμενες δεκαετίες ξέσπασαν πολλές επαναστατικές απόπειρες, σημαντικότερη η επανάσταση του Δασκαλογιάννη, καραβοκύρη από τα Σφακιά, που τελικά απέτυχε. Ακολούθησαν πολλές χριστιανικές εξεγέρσεις και τελικά το 1898 η Κρήτη έγινε αυτόνομη Κρητική Πολιτεία υπό οθωμανική επικυριαρχία.
Μετά από αρκετές προσπάθειες του Ελευθερίου Βενιζέλου, πολιτικού από την Κρήτη και αργότερα πρωθυπουργού της Ελλάδας, το νησί ενώθηκε με την Ελλάδα την 1η Δεκεμβρίου 1913.
Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το νησί έγινε το πεδίο της περίφημης Μάχης της Κρήτης τον Μάιο του 1941, όταν ντόπιοι αγωνιστές και δυνάμεις της Βρετανικής Κοινοπολιτείας πολέμησαν τη ναζιστική εισβολή. Τα γερμανικά στρατεύματα τελικά κατέλαβαν την Κρήτη με αλεξιπτωτιστές, όμως το νησί έγινε βάση από όπου αντιστασιακοί διέφευγαν στην Αίγυπτο.
Γεωγραφία & φύση
Στο νότιο άκρο της Ελλάδας, η Κρήτη βρέχεται από το Αιγαίο Πέλαγος στα βόρεια και το Λιβυκό Πέλαγος στα νότια. Το ανάγλυφό της είναι εξαιρετικά ορεινό και σχηματίζεται από τρεις μεγάλους ορεινούς όγκους: τα Λευκά Όρη, την Ίδη (Ψηλορείτη) και τη Δίκτη. Τα βουνά αυτά δημιούργησαν κοιλάδες, οροπέδια, σπήλαια, λίμνες και πολλά φαράγγια. Τα πιο γνωστά είναι το Φαράγγι της Σαμαριάς, το Φαράγγι του Χα, το Φαράγγι των Νεκρών και άλλα.
Πολιτισμός
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του κρητικού πολιτισμού είναι οι μαντινάδες: ομοιοκατάληκτα δίστιχα για τον έρωτα, τη σάτιρα ή άλλα θέματα. Η κρητική μουσική παίζεται με λύρα και λαούτο, και ο πιο γνωστός τοπικός χορός είναι ο πεντοζάλης. Ένα ακόμη ιδιαίτερο έθιμο της Κρήτης είναι η βεντέτα: μακροχρόνιες έχθρες ανάμεσα σε οικογένειες που καταλήγουν σε φόνους ανδρών από κάθε οικογένεια.
Από την εποχή της αντίστασης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Κρητικοί έχουν επίσης την παράδοση να κρατούν όπλα στο σπίτι, αν και η οπλοφορία ή η οπλοκατοχή χωρίς άδεια είναι παράνομη σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο.
Πολύ χαρακτηριστική είναι επίσης η παραδοσιακή ενδυμασία των Κρητικών, που διαφέρει ανάλογα με την εποχή και την περίσταση. Σχεδόν όλοι οι Κρητικοί άνδρες φορούν μαύρο πουκάμισο, ως ένδειξη πένθους. Επειδή η οικογένεια στην Κρήτη είναι τόσο εκτεταμένη που περιλαμβάνει προπαππούδες, τρίτα ξαδέρφια και συμπεθέρους, ένας ντόπιος θεωρητικά πενθεί συνεχώς και φορά μαύρα. Το πένθος αυτό ίσως είναι και κατάλοιπο των πολλών πολέμων στην Κρήτη.
Τουρισμός
Η Κρήτη είναι από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς διακοπών στην Ελλάδα. Έχει τέσσερις νομούς: Χανίων, Ρεθύμνου, Ηρακλείου και Λασιθίου, αν και οι περισσότεροι τουρίστες χωρίζουν απλώς το νησί σε δυτική και ανατολική Κρήτη. Οι πιο τουριστικά οργανωμένες περιοχές βρίσκονται κοντά στα Χανιά, στο Ηράκλειο και στην Ελούντα και προσφέρουν πολλά ξενοδοχεία και καταλύματα. Όμως ένας γύρος του νησιού με το αυτοκίνητο θα σε φέρει σε υπέροχα μικρά μέρη και χωριά, εκπληκτική φύση και παρθένες παραλίες. Ένας ωραίος τρόπος να επισκεφθείς την Κρήτη είναι ένα ταξίδι σε νησιά σε συνδυασμό με τη Σαντορίνη.
