Chania tętni życiem. Siedząc w kawiarni przy starym porcie, chłoniesz dźwięki, zapachy i kolory, czując słońce na twarzy. Dni możesz urozmaicić wizytami w muzeach i kościołach, kąpielą na pięknych pobliskich plażach, spacerami po porcie, zakupami w niekończącym się labiryncie wąskich uliczek i kolacjami w świetnych restauracjach. Ciesz się też nowoczesnymi kawiarniami i barami, które są częścią kreteńskiego życia w chwilach relaksu.
Chania – miasto do spacerów
Chania to urocze miasto, idealne do spacerów. Przechodź między eleganckimi lounge barami a pracowniami ceramiki i słuchaj powozów w zaułkach. Idź falochronem aż do weneckiej latarni i zatrzymaj się po drodze w jednej z wielu romantycznych restauracji. Znajdź romantyczny zakątek na jednym z pięknych dziedzińców. Albo podziwiaj widok i wieczorną bryzę przy stoliku na nabrzeżu obok kutrów rybackich.
Chania – zakupy i życie nocne
W Chanii znajdziesz mnóstwo sklepów z modą, kawiarni i miejsc rozrywki. Spędź poranek wśród kolorów dużej hali targowej z owocami, warzywami i rybami.
Spacerem na miejską plażę w Nea Chora
Podobnie jak latarnię i twierdzę, weneckie dzielnice zbudowano w ciągu czterystu lat panowania Wenecji na Krecie. Idź wzdłuż morza do Nea Chora, spokojnej dzielnicy z ładnymi plażami, i spędź dzień na pływaniu i odpoczynku w słońcu.
Chania to drugie co do wielkości miasto Krety i stolica regionu Chania. Leży na północnym wybrzeżu wyspy, około 70 km na zachód od Retimna i 145 km na zachód od Heraklionu.
Dawna gmina liczy oficjalnie prawie 56 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny niemal 92 000. Tworzy go miasto Chania oraz 7 miejscowości: Mournies, Souda, Nerokouros, Daratsos, Perivolia, Galatas i Vamvakopoulo.
Miasto Chania dzieli się na dwie części: stare miasto i większe nowe miasto. Stare miasto leży przy starym porcie i jest rdzeniem, wokół którego rozwinął się cały obszar miejski. Otaczały je weneckie fortyfikacje, których budowę rozpoczęto w 1538 roku; zachowały się ich wschodnia i zachodnia część. Od południa stare miasto płynnie przechodzi w nowe, a od północy naturalną granicą jest morze. Centrum nowego miasta rozciąga się obok starego, zwłaszcza na południe.
Stare miasto w Chanii uchodzi za najpiękniejszą dzielnicę miejską na Krecie, zwłaszcza nadgryziony zębem czasu wenecki port. Granice starego miasta wyznacza w dużej mierze zniszczony dawny mur wenecki (i bastiony); to tu była kolebka wszystkich cywilizacji, które rozwinęły się w okolicy. Centralna część starego miasta to Kastelli, zamieszkane od neolitu. Leży na niewielkim wzgórzu tuż nad morzem i zawsze było idealnym miejscem na osadę dzięki bezpiecznemu położeniu, bliskości portu i żyznej doliny na południu. Dziś jest nieco spokojniejsze niż sąsiednie dzielnice na zachodzie. Dzielnica Splantzia (na wschód od Kastelli) również w dużej mierze zachowała pierwotny charakter i ma wyjątkowy klimat. Obecnie rozważany jest plan jej przyszłego rozwoju.
1) Hala targowa (Agora) w Chanii 2) Katedra prawosławna w Chanii
Place i dzielnice starego miasta
Głównym placem starego miasta (przy zachodnim krańcu Kastelli) jest plac Eleftheriosa Venizelosa („Syntrivani”), serce turystycznego życia. Obok, od zachodu, leży dzielnica Topanas, w czasach tureckich chrześcijańska część miasta. Nazwa pochodzi od weneckiego składu amunicji (po turecku Top-Hane), który się tu znajdował. Dzielnica żydowska („Evraiki” lub „Ovraiki”) leżała na północnym zachodzie starego miasta, za portem, w granicach Topanas. Całe Topanas jest bardzo malownicze, z wieloma wąskimi uliczkami i uroczymi starymi budynkami, z których część odnowiono jako hotele, restauracje, sklepy i bary. To żywe, kolorowe miejsce, zwłaszcza w ciepłym okresie od kwietnia do października. Zimą wciąż tętni życiem (szczególnie nocnym), ale spokojniej i bardziej nastrojowo.
Wreszcie bardzo charakterystyczną częścią starego miasta jest sam port i nabrzeże („akti”). Akti Tompazi, Akti Kountouriotou i Akti Enoseos (marina) mają kilka zabytkowych budynków i bogate życie nocne. Główną ulicą łączącą nowe miasto ze starym jest ulica Halidon.
Historia Chanii
Starożytność
Hellenistyczna głowa kobiety z nekropolii starożytnej Kydonii w Muzeum Archeologicznym w Chanii.
Chania leży w miejscu minojskiej osady, którą Grecy nazywali Kydonią. Ważne dowody istnienia tego minojskiego miasta pod częścią dzisiejszej Chanii odkryto podczas wykopalisk w dzielnicy Kastelli na starym mieście. Obszar ten był zamieszkany prawdopodobnie od neolitu. Po końcu epoki minojskiej miasto odrodziło się jako ważne miasto-państwo w Grecji klasycznej, którego terytorium sięgało od zatoki Chania do podnóża Gór Białych. Pierwsza duża fala osadników z Grecji kontynentalnej to Dorowie, którzy przybyli około 1100 r. p.n.e. W 69 r. p.n.e. rzymski konsul Cecyliusz Metellus pokonał Kreteńczyków i zdobył Kydonię, której nadał przywileje niezależnego miasta-państwa. Kydonia zachowała prawo bicia własnej monety do III wieku n.e.
Okres bizantyjski
Okres wczesnochrześcijański pod panowaniem Bizancjum (pierwszy okres bizantyjski, 395–824 n.e.) i rządy Arabów, którzy nazywali osadę Al Hanim („gospoda”), są słabo udokumentowane. Za Arabów ludność chrześcijańska była prześladowana i uciekła w góry. Bizancjum odzyskało miasto w 961 r. (drugi okres bizantyjski, do 1204 r.). Wtedy arabska nazwa zmieniła się w grecką Chania. Bizantyjczycy mocno ufortyfikowali miasto, by zapobiec kolejnemu najazdowi Arabów, wykorzystując materiał z okolicznych antycznych budowli. Chania była już wtedy siedzibą biskupa.
Okres wenecki
Po IV wyprawie krzyżowej w 1204 roku i upadku Bizancjum w świecie greckim Kretę otrzymał Bonifacy, markiz Montferratu, który sprzedał ją Wenecjanom za 100 srebrnych marek. W 1252 roku Wenecjanom udało się podporządkować Kreteńczyków, ale w 1263 roku ich rywale z Genui, przy wsparciu miejscowych, zajęli miasto i utrzymali je do 1285 roku, kiedy wrócili Wenecjanie. Chania została siedzibą rektora (głównego zarządcy) regionu i rozkwitła jako ważne centrum handlowe żyznego regionu rolniczego.
Muzeum Archeologiczne
Muzeum Archeologiczne w Chanii mieści się w dawnym weneckim klasztorze św. Franciszka przy ulicy Chalidon 25. Założono je w 1962 roku.
Dokładna data budowy gmachu nie jest znana, ale źródła wspominają, że stał już podczas wielkiego trzęsienia ziemi w 1595 roku i był największy w mieście. Był weneckim kościołem zamieszkanym przez franciszkanów i stał się ważnym zabytkiem miasta.
Nowe Muzeum Archeologiczne w Chanii
Nowy gmach muzeum powstał w dawnym obozie Chatzidakisa w historycznej dzielnicy Chalepa, z widokiem na morze. Nowoczesny budynek zaprojektowany przez Theofanisa Bobotisa, autora także muzeum w Patras, ma 6500 m², w tym 1800 m² sal wystawowych, 140 m² galerii i amfiteatr na 140 miejsc. Są też przestrzenie wystawowe wewnątrz i na zewnątrz, kładki, sklep, kawiarnia i inne pomieszczenia dla zwiedzających.
Muzeum ma bogatą kolekcję zabytków minojskich i rzymskich z okolic Chanii i całego regionu, w tym z antycznych miast Kydonia, Idramia, Aptera, Polyrinia, Kissamos, Elyros, Irtakina, Syia i Lissos, a także z Axos i Lappy w regionie Retimno. Jest tu rzymska mozaika podłogowa przedstawiająca Dionizosa i Ariadnę.
Muzeum prezentuje szeroki wybór monet, biżuterii, waz, rzeźb, glinianych tabliczek z inskrypcjami, stel i mozaik. W kolekcji jest gliniana pieczęć z Kastelli z przedstawieniem minojskiego miasta i jego bóstwa opiekuńczego, z drugiej połowy XV wieku p.n.e.
Muzeum Morskie Krety
Widok budynku Muzeum Morskiego z zewnątrz (po prawej), Chania – Muzeum Morskie w Chanii
Muzeum Morskie Krety mieści się w Chanii. Jego kolekcja obejmuje modele statków, przyrządy nawigacyjne, obrazy, historyczne fotografie i pamiątki wojenne, ułożone chronologicznie od epoki brązu do dziś.
Na pierwszym piętrze są modele starożytnych statków, makieta ufortyfikowanego miasta i portu za czasów Wenecjan oraz model budynków stoczniowych ze statkiem wiosłowym w środku.
Na drugim piętrze są modele okrętów współczesnej greckiej marynarki wojennej: niszczyciele, kuter rakietowy i okręt desantowy z ciężarówkami i transporterami na pokładzie. Jest też pełny mostek niszczyciela i dwa napędy torped. Część muzeum poświęcono niemieckiej inwazji na Kretę.
Centrum Architektury Śródziemnomorskiej
Centrum Architektury Śródziemnomorskiej to miejskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Chanii, należące do sieci architektonicznej Ministerstwa Kultury. Założono je w 1997 roku z inicjatywy gminy Chania, która finansuje je wspólnie z Ministerstwem Kultury.
Część Centrum Architektury Śródziemnomorskiej, Chania, Kreta – Centrum Architektury Śródziemnomorskiej, Chania
Głównym celem Centrum jest projektowanie i nadzorowanie działań i programów dotyczących zagospodarowania przestrzeni i architektury. W krajach śródziemnomorskich, a zwłaszcza na Krecie, jest w tej dziedzinie wiele problemów wynikających z braku organizacji i kontroli branży turystycznej, która często zagraża środowisku i lokalnej kulturze.
Architektura jako sztuka jest ściśle związana z klimatem, środowiskiem i warunkami społecznymi, historycznymi i kulturowymi danego miejsca, a także z jego mieszkańcami i potrzebami społeczności. Jej znaczenie jest jednak często umniejszane przez współczesną mentalność szybkiego zysku i inwestycje, które nie liczą się z wpływem na społeczność i środowisko. Centrum powstało, by zmierzyć się z tymi problemami i przywrócić architekturze należne miejsce. Jego celem jest promowanie architektury jako sztuki i konieczności dla lepszej jakości życia oraz wyrażanie „śródziemnomorskiej tożsamości”, która czyni to miejsce wyjątkowym (według oficjalnej strony gminy Chania).
Kontakt: Centrum Architektury Śródziemnomorskiej
Akti Tombazi 31, wenecki port, Chania, Kreta
tel.: +30 28210 40101/40201
Verekynthos, wioska rzemiosła artystycznego
Verekynthos to góra, na której według starożytnej tradycji żyli i byli czczeni Daktyle Idajscy, synowie Zeusa i opiekunowie sztuk. Przybywali tu, by uczyć ludzi odwiecznych umiejętności, takich jak metalurgia, garncarstwo, szklarstwo i tkactwo.
Dziś dawna nazwa góry powraca w tym samym miejscu, a te odwieczne sztuki mają odzyskać należne im miejsce w życiu ludzi.
Węzeł drogowy Souda, Chania, Kreta
strona: www.verekinthos.com e-mail: info@verekinthos.com
Sugerowane godziny zwiedzania: 10:00–14:00 i 19:00–21:00, z wyjątkiem sobotniego wieczoru i niedzieli. Wiele warsztatów jest otwartych przez cały dzień
Park Botaniczny Krety
Prawie 20 hektarów czeka na ciebie, pełnych drzew owocowych z całego świata, ziół, roślin leczniczych i ozdobnych, w parku innym niż wszystkie, gdzie ukształtowanie terenu i mikroklimat tworzą raj dla setek roślin i zwierząt.
Adres: 5. km drogi Chania–Fournes–Omalos
Więcej o Parku Botanicznym
Muzea w regionie Chania
- Muzeum Archeologiczne w Chanii, ul. Halidon 25. Tel. +302821090334 Otwarte: 8:30–15:00 (oprócz poniedziałków)
- Muzeum Morskie Krety, Chania, Akti Koundourioti, wenecki port. Tel. +302821091875/74484 Otwarte: 9:00–16:00 (1.04–31.10), 9:00–14:00 (1.11–31.03)
- Statek minojski, nabrzeże Moro, wenecki port. Tel. +302821091875 Otwarte: maj–paź., pon.–pt. 10:00–15:00 & 19:00–22:30 (oprócz świąt)
- Archiwum Historyczne Krety, Chania, ul. I. Sfakianaki 20. Tel. +302821052606 Otwarte: 9:00–14:00 (oprócz sob. & niedz.)
- Muzeum Etnograficzne, Gavalochori, Apokoronas. Tel. +302825023222 Otwarte: 9:00–20:00, sob. 9:00–19:00, niedz. 10:00–13:00
- Muzeum Etnograficzne „Dom kreteński”, Chania, ul. Halidon 46b. Tel. +3028210 0816 Otwarte: 9:00–15:00 & 18:00–21:00
- Kolekcja bizantyjska, Chania, ul. Theotokopoulou. Tel. +302821096046 Otwarte: 8:30–15:00 (oprócz poniedziałków)
- Muzeum Kościelne, klasztor Agia Triada Tzagarolon, Akrotiri. Tel. +302821063310 Otwarte: 8:00–20:00
- Muzeum Kościelne, klasztor Gouverneto, Akrotiri. Tel. +302821063319
- Muzeum Kościelne, klasztor Chrysopigi, Chania. Tel. +302821091125
- Muzeum Kościelne, klasztor Gonia, Kissamos. Tel. +302824022313
- Muzeum Wojny, Chania, koszary Tzobanaki. Tel. +302821044156 Otwarte: 9:00–13:00 (oprócz sob. & niedz.)
- Muzeum Chemii, Chania, ul. Eleftheriosa Venizelosa 34c. Tel. +302821042504 Otwarte: 9:00–13:00 (oprócz sob. & niedz.)
- Muzeum Bizantyjskie i Etnograficzne w Spilii, Kissamos. Tel. +30 28240 22080/22357. Otwarte: 17:00–18:00, sob. 11:00–12:00
- Muzeum Typografii, VIOPA, Souda. Tel. +302821051003 Otwarte: 10:00–18:00
- Muzeum Ruchu Oporu, Therisso. Otwarte przez cały rok
- Dom Eleftheriosa Venizelosa: a. Mournies, Kydonia. Tel. +30 28210 93132/95250 Otwarte: 18:00–21:00. b. Plac Eleny Venizelou, Halepa, Chania (Fundacja Eleftheriosa K. Venizelosa). Tel. +302821056008
WIĘCEJ O CHANII
Chania leży na najbardziej wysuniętym na zachód krańcu Krety. Choć niektóre miejsca stały się kurortami, większość plaż i wiosek zachowała autentyczny charakter.
Północ jest bardziej rozbudowana, z luksusowymi ośrodkami i zagospodarowanymi plażami. Tu leżą najpopularniejsze nadmorskie miejscowości.
Południe natomiast jest odludne i bardziej tradycyjne, z małymi nadmorskimi wioskami i dzikimi plażami.
Najbardziej imponujące plaże to Balos, Elafonisi i Falasarna, ale wzdłuż wybrzeża jest niezliczona liczba innych pięknych plaż, od zagospodarowanych kurortów po ukryte zatoczki.
Dzięki długiej historii i bogatej kulturze region Chania zachował tradycyjną architekturę. Spacer po starym mieście z wyraźną architekturą wenecką i turecką to podróż w czasie. Wenecki port w Chanii to najbardziej charakterystyczne miejsce zachodniej Krety.
Wycieczka autem po regionie zaprowadzi cię też do wielu ciekawych miejsc. Zwiedzaj średniowieczne zamki po drodze, wędruj licznymi ścieżkami przez lasy i wąwozy, odwiedzaj małe lokalne muzea opowiadające historię i porozmawiaj z mieszkańcami w tradycyjnych restauracjach.
Często zobaczysz ich na wiejskim placu przy kawie w cieniu ogromnego drzewa. Poza relaksem na plaży skorzystaj z okazji, by poznać słynną kreteńską tradycję i serdeczną gościnność!
W tym przewodniku znajdziesz wszystkie informacje potrzebne do zaplanowania wakacji. Z Chanii można też robić jednodniowe wycieczki do innych regionów Krety, takich jak Retimno i Heraklion. Z portu w Heraklionie można popłynąć na Cyklady, Mykonos i Santorini.
Wakacje w Chanii łączą relaks na pięknych plażach, zwiedzanie zabytków i poznawanie prawdziwego życia.
